اظهارات جدید مجلس درباره احتمال رفع فیلتر تلگرام
مصطفی پوردهقان، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، در گفتوگویی با خبرنگار پارلمانی تابناک از «رسیدن خبرهای غیررسمی از سوی دولت» درباره رفع فیلتر تلگرام خبر داده است. او تأکید کرده که «دولت باید اقدامات اساسی در این زمینه انجام دهد» و یکی از موانع اصلی را «گردش مالی ۵۰ هزار میلیارد تومانی فروش فیلترشکنها» دانسته است؛ درآمدی که به گفته او، در اختیار گروههایی خاص قرار دارد و ادامه فیلترینگ عملاً به نفع آنان تمام میشود.
پوردهقان در ادامه گفته است: «به زودی شاهد خبرهای خوبی در حوزه رفع فیلتر تلگرام خواهیم بود»، جملهای که بسیاری از تحلیلگران آن را نشانهای از تغییر رویکرد حاکمیت نسبت به سیاستهای محدودسازی در فضای مجازی میدانند.
شرایط ایران برای رفع فیلتر تلگرام چیست؟
براساس گزارشهای غیررسمی منتشرشده در رسانههای داخلی، ایران فهرستی از شرایط رسمی برای رفع فیلتر تلگرام را به مدیریت این پلتفرم ارائه کرده است. مهمترین موارد این فهرست شامل:
- مسدودسازی کانالهای مرتبط با تروریسم و تهدیدات امنیتی
- محدود کردن محتوای تحریککننده قومی و مذهبی
- همکاری با نهادهای قضایی جمهوری اسلامی ایران
- تضمین عدم انتقال دادههای کاربران ایرانی به نهادهای خارجی
- رسیدگی سریع به گزارشهای مردمی درباره محتوای مجرمانه
با این حال، اجرای چنین شروطی با چالشی اساسی روبهرو است. پاول دورف، بنیانگذار تلگرام، همواره بر استقلال کامل این پیامرسان و عدم همکاری با دولتها در زمینه انتقال دادهها تأکید کرده است. از همین رو، مشخص نیست که آیا تلگرام حاضر به پذیرش این شروط خواهد شد یا نه.
طرحهای پیشنهادی برای رفع فیلتر تدریجی
در همین راستا، سیاح طاهری در برنامه تلویزیونی «ثریا» پیشنهاد داده است که «نیازی نیست تلگرام بهصورت کامل و یکباره رفع فیلتر شود». او گفته است: «میتوان در ابتدا تنها چند ساعت در روز یا در برخی استانها رفع فیلتر را آزمایشی اجرا کرد تا تأثیرات اجتماعی و فنی آن سنجیده شود.»
این دیدگاه، نشاندهنده تمایل برخی از کارشناسان داخلی به اجرای مدلهای آزمایشی و مرحلهای برای بازگشایی پلتفرمهای فیلترشده است؛ مدلی که پیشتر در کشورهای دیگر مانند روسیه و ترکیه نیز تجربه شده است.
گزارشهایی درباره احتمال تأسیس دفتر تلگرام در ایران
رسانه امنیتی «اینتلواچ» نیز در گزارشی ادعا کرده که در صورت رعایت «مقررات جمهوری اسلامی»، احتمال دارد تلگرام با تأسیس دفتر نمایندگی در ایران، زمینه رفع فیلتر را فراهم کند. این گزارش میگوید مذاکراتی غیررسمی درباره همکاریهای امنیتی و قضایی میان دو طرف در جریان است.
اگرچه تأسیس دفتر رسمی تلگرام در ایران میتواند تحولی بزرگ باشد، اما تجربه گذشته نشان میدهد که تلگرام تاکنون از استقرار فیزیکی در کشورهای دارای محدودیت اینترنت خودداری کرده است. با این وجود، طرح چنین احتمالی نشاندهنده تلاش برای رسیدن به نوعی تفاهم میان پلتفرم و حاکمیت است.
جمعبندی: آیا رفع فیلتر تلگرام نزدیک است؟
در مجموع، شواهد موجود حاکی از آن است که احتمال رفع فیلتر تلگرام در آبان ۱۴۰۴ بیش از هر زمان دیگری جدی شده است. از تغییر لحن نمایندگان مجلس گرفته تا اظهارات رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی، همگی بیانگر شکلگیری اجماعی تدریجی برای بازنگری در سیاستهای فیلترینگ هستند.
با این حال، تصمیم نهایی به میزان پذیرش شروط از سوی تلگرام و توافقهای احتمالی در سطح بینالمللی بستگی دارد. اگر این مذاکرات به نتیجه برسند، ممکن است در ماههای آینده شاهد بازگشت رسمی تلگرام به فضای مجازی ایران باشیم؛ هرچند احتمال اجرای مرحلهای و محدود در ابتدا بیشتر به نظر میرسد.
سوالات متداول
آیا رفع فیلتر تلگرام در آبان ۱۴۰۴ قطعی است؟
خیر. هنوز هیچ تصمیم رسمی از سوی شورای عالی فضای مجازی یا دولت اعلام نشده است. اما خبرهای غیررسمی نشان میدهد این موضوع در دستور کار جدی قرار دارد.
در صورت رفع فیلتر، آیا تلگرام با ایران همکاری امنیتی خواهد داشت؟
یکی از شروط اصلی ایران همین همکاری امنیتی است، اما با توجه به مواضع پاول دورف درباره حریم خصوصی، هنوز مشخص نیست تلگرام چنین تعهدی را بپذیرد.
آیا امکان رفع فیلتر موقت یا محدود وجود دارد؟
بله. برخی از کارشناسان داخلی پیشنهاد دادهاند رفع فیلتر بهصورت مرحلهای انجام شود؛ مثلاً فقط در ساعات مشخص یا استانهای خاص، تا تأثیرات آن ارزیابی شود.
آیا فیلترینگ موجب درآمدزایی برای برخی گروهها شده است؟
بله. به گفته نمایندگان مجلس، گردش مالی فروش فیلترشکنها به رقم ۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده و ادامه این وضعیت منافع اقتصادی خاصی برای برخی ایجاد کرده است.
منبع: اظهارات نمایندگان مجلس، گزارش تابناک، برنامه ثریا و رسانه اینتلواچ
من تست کردم جواب داد، ممنون از اشتراکگذاری.
خیلی کامل و کاربردی توضیح داده بودید.